Oudjaar en de samenleving slaat op hol

"Je ziet dat er opzettelijk brand gesticht wordt. Dan gaan ze er vanuit dat de brandweer komt. Die komt ook en dan gaan ze vol op de brandweer met vuurwerk. Dan komt de politie en dan worden we bestookt. Vervolgens is er geweld en volgt de confrontatie." Plaatsvervangend politiekorpschef Wilbert Paulissen aan het woord.

Er is iets mis in onze samenleving. We noemen oudjaar 'gezellig' maar dat is het al jaren niet. We spraken de Ermelose burgemeester op nieuwjaarsmorgen vroeg, net na twaalven. "Ja, het is nog rustig" was zijn reactie en het bleef goed in Ermelo. Een mazzeltje.

Je weet het vooraf niet. Iedereen zit de avond ervoor vol in de adrenaline om wat er kán gebeuren. Een havo-genoot die in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond werkt had er vandaag een slechte post over. "Het geweld gaat komen en we weten het." Waarom accepteren we dat?

Reguliere kranten blijven de rel zoeken, dat helpt evenmin. Gedurende het jaar nooit een waarderend woord voor overheid, brandweer of politie. Altijd de meest angstaanjagende kop, die trekt immers lezers naar de Premium-editie. Onderschat wordt welk ondermijnend effect het heeft.

Waarom wordt er niets aan gedaan? Waarom laten ouders hun kinderen cobra's kopen? Waarom is 'gentle parenting' doorgeslagen? Waarom stuurt niemand meer? Een veroordeling kost je kind kansen, je hebt ouders om zoiets te voorkomen. Waarom doen ze dat niet? Omdat de krant weer een tendentieuze kop heeft? Het zal zeker zijn maar er is ook iets anders gaande. We investeren niet in de hele samenleving.

Er ligt een jaar klaar tot de volgende jaarwisseling. Van bovenaf worden maatregelen afgekondigd die mensen enorm boos maken. Overheidsinvloed wordt niet geaccepteerd. Dat heeft met de tone of voice te maken, maar zeker met contact. Sluit je buurthuizen, hoe bereik je dan mensen? Nederland is het contact verloren. Bezuinigingen uit het verleden blijken zeker een garantie voor de toekomst.

Wat ons rest is om het van onderaf te verkopen, in overleg gaan en de tijd tot de volgende jaarwisseling gebruiken om bondjes te smeden met belangrijke mensen in die groepen. Beter is nog dat 'we' als samenleving dit niet accepteren. Gek genoeg doen we dat nu wel even maar vanaf 3 januari draaien we ons om en volgend jaar ontploft het weer.

Veiligheidsregio's, gemeenten en rijk doen er goed aan doen om krachten te bundelen en dit als een groot probleem te zien

We zagen filmpjes op Tiktok waarin lui met capuchon illegale romeinse kaarsen gebruikten als mitrailleur. Niet normaal, maar het wordt gezien als heldendaad.

Onze overheid heeft de afgelopen 15 jaar een paar stappen overgeslagen en lijkt niet meer in staat om dit op te lossen. God verdween, de overheid en het respect verloren en op Oudjaar komt de boze gast langs om je naar die verdwenen god te schieten.

Vermoedelijk wacht de overheid weer af tot volgend jaar maar we kunnen een andere kant op door lokaal heldere afspraken te maken en die ook werkelijk uit te voeren. Moet je wel op tijd beginnen. Vuurwerk verbieden en het verbod handhaven helpt ook.

Vuurwerk is het probleem niet, dat zijn wij

Natuurlijk ligt het niet aan het vuurwerk. Het ligt aan de idioten, maar hun gereedschap afpakken is een goed idee. Het hele jaar teams op straat om alles in beslag te nemen, slappe aanpak werkt overduidelijk niet. Kijk om je heen, overal vuurwerkverboden en niemand die het handhaaft. Wij kunnen ons de reactie voorstellen.

In de samenleving kan ook een beweging op gang gebracht worden waardoor deze types als asociaal gemerkt worden. “Als jouw buurman illegaal vuurwerk afsteekt, zeg jij er dan wat van?”

Guess not.

Enkele daders worden nu even opgepakt, de rest heeft mazzel. Zij komen makkelijk vrij en volgend jaar schieten ze weer iemand voor hun donder. Het probleem wordt niet opgelost. We kijken allemaal toe en niemand durft iets. Wil je zo'n beweging dan moet je prioriteren en investeren.

Daar schort het de afgelopen decades aan. We laten het probleem in januari opgelucht los en gaan in september weer aan, zonder enige actie. Boze witte mannen met een acceptatie-, vuurwerk- en positieprobleem blazen zich op. Ettertjes op een rel uit, ze hebben allemaal dezelfde bodem. Zij voelen zich niet gehoord en zijn van god los.

Welzijnsorganisatie kunnen van de (lokale) overheid er een opdracht voor krijgen, of hadden het initiatief allang kunnen nemen. Een opdracht met resultaatverplichting. Dit lost niemand in één keer op maar overheden en veiligheidsregio's moeten wat anders doen dan alleen handhaven en 'het de kop indrukken'. Die aanpak bleek de afgelopen jaren niet te werken.

Buurthuizen en dergelijke investeringen werkten ooit in de samenleving. We kenden elkaar en wisten of het ettertjes zijn en waarom de toekomst van het kind niet boeit. Daar kon je dan wat mee. Zelfs de definitie ‘asociaal’ was voorzien van een verhaal. Ook toen was er een botsing van culturen maar je kwam elkaar tenminste nog eens tegen.

Beeld: nos.nl