Dat er een claxon op een trekker zit weet je wel maar op het omsloten Raadhuisplein verneem je het net iets beter. Zo’n 50 trekkers en andere voertuigen hadden zich op de fonteinen opgesteld en per trekker waren zeker twee en soms drie passagiers meegekomen. Met een koffie in de hand stonden ze te luisteren naar de voorgelezen brief aan het gemeentebestuur.
Een strobaal werd als spreekgestoelte neergelegd op het bordes van het gemeentehuis met burgemeester van Daalen en Harmen Endendijk er later bovenop. Omgeven door de oranje zwaailichten van het zwaar materieel legde Harmen uit wat de boeren bezig houdt.
Onzekerheid voor de toekomst, het terugverdienen van gedane investeringen of zelfs het spoedig moeten beëindigen van de bedrijfsvoering, ook voor het jonge volk dat volop was meegekomen overduidelijk een ongewenst perspectief.
Wat Harmen ook zei én hout snijdt: “Aan de andere kant van de berg is een gebiedsplan waar de boeren in onder meer Speuld en Staverden deel van uitmaken. Als dit plan doorgaat lijkt daar in eerste instantie het grootste gevaar geweken.”
In Horst en Telgt zit men zonder veel rugdekking. Er is nog geen gebiedsplan en Putten trekt richting de Food Valley. In Harderwijk is nauwelijks wat over en zelf zijn ze niet zo georganiseerd dat ze als gesprekspartner mee kunnen praten. Ze zitten een beetje alleen. De boeren verwachten dat de uitwerking van de stikstofbrief ook daarom een slagveld zal veroorzaken.
De burgemeester hoorde het staande op zijn strobaal aan en had in zijn antwoord oog voor het verhaal van de boeren. Zij vroegen hem om het verhaal naar Den Haag te brengen en hij gaf terug dat hij een neutrale rol speelt als burgemeester maar ook als deel van de overheid. Over de eis dat de stikstofbrief van tafel moet gaat hij niet, zei hij.
“De provincie en het Rijk gaan hier over maar ik zal uw brief, met eentje van mezelf erbij, naar de minister sturen en aangeven dat ik de zorgen van de boeren gehoord heb en ze onder de aandacht wil brengen.”
“Een beetje oppervlakkig” was de reactie van enkele toehoorders maar Van Daalen heeft in zijn rolvastheid gelijk, hij heeft niet de rol om er partij in te zijn. “Ik neem aan dat u dat begrijpt” zei hij nog.
De sfeer was verder uitstekend. De trekkers, soms nog met draaiende motor, op het plein en de gemeente had voor koeken en koffie gezorgd dat deels door wethouder van Veen werd uitgeserveerd.
Na afloop overal gesprekken tot rond kwart over negen het eerste materieel het hellinkje afreed om via de Chevallierlaan weer naar het eigen erf te rijden.
Tijdens de nazit had Ton Brouwer, Ermelo’s stikstofdeskundige, een aanbeveling. “Het meetjaar is 2019. Als ze goed onderzoek doen naar de gegevens van destijds en die vergelijken met nu dan kon het nog wel eens zijn dat de soep in Horst en Telgt minder heet gegeten wordt dan nu gedacht.”
Brouwer vervolgt: “In 1998 verscheen het derde Nationaal Milieubeleidsplan (NMP) en daarin stond al een vermindering van 50 kiloton genoemd maar dat plan is nooit uitgevoerd. De urgentie bleef, dat bewijst de huidige stand van zaken.”
Een complexe discussie. In de rondgedeelde flyer lezen we dat één boer ca 10 werknemers aan de gang houdt, niet gek dat er tijdens de demonstratie ook een dierenarts rondliep, een voerleverancier en loon- en infrawerkers. Reductie gaat iedereen voelen. “Onze gemeente zal onherkenbaar veranderen als boeren verdwijnen uit het landschap” zegt Endendijk. Wat er gebeurd zou zijn als de plannen uit 1998 in 2010 gerealiseerd waren weet intussen niemand.
