Afgelopen weken bleek dat Ermelo niet immuun is voor framing en beïnvloeding. Tomassen Duck-To, Progressief Ermelo en de regionale krant, drie partijen die eigen belang boven publiek vertrouwen stelden. Ze hebben weinig met elkaar te maken maar vertonen gelijk gedrag.

Tomassen Duck-To kreeg binnen een maand twee maal van de rechter om de oren maar vindt een plek in de regionale krant om te zeggen dat er een “vies spelletje” is gespeeld.

Progressief Ermelo gaat weer in de oppositie en is boos. Onterecht zetten ze de verkenner in de wind “want de verkering was al aangevraagd”. Woorden doen er toe.

Je zin krijgen of gelijk hebben

Is alles geoorloofd als je je zin niet krijgt? Tomassen Duck-To hoorde op 15 april van de Raad van State dat ze binnen acht weken moeten oplossen wat er ligt. De bezwarencommissie van de provincie veegde vervolgens op 25 april alle bezwaren van tafel, er komt geen natuurvergunning. Twee verschillende instanties hebben bergen dossiers, teksten en bezwaren getoetst en te licht bevonden.

Wat rest je dan nog? De Stentor bellen natuurlijk, die schrijft je boosheid wel op. Zat die krant eerst in het kamp van Stichting DOEH en werd alles wat TDT deed tegen het harde licht gehouden, nu DOEH zich meer op andere zaken richt draait de krant. Altijd met dezelfde boodschap: de gemeente wordt hoe dan ook afgeschilderd als leugenachtig en onbetrouwbaar.

Interpretaties

De burgemeester zou veel meer geweten hebben en zo mogelijk ‘zelfs’ zélf hebben aangestuurd op een BIBOB-onderzoek. De krant concludeert het op basis van haar eigen research naar appjes, beleidsvoorstellen en ander procesmateriaal. Er wordt in de artikelen flink ingezet op de persoonlijke interpretatie van de schrijver. Mocht er een kruidig citaat van een vermeend benadeelde bijgehaald kunnen worden dan gebeurt dat.

Zo verschijnen twee tendentieuze artikelen in een weekend waarin iedereen terug komt van vakantie.

De burgemeester kan zich niet verweren, het is hem wettelijk onmogelijk gemaakt binnen BIBOB-zaken. Je kunt dus van alles aan hem hangen. Pas als de rechter een oordeel velt hoor je hoe het echt zit.

Intussen is de schade groot, het vertrouwen in het openbaar bestuur wordt door dit soort teksten bewust onderuit gehaald. “Schadelijk wensdenkende interpretaties” reageert een meedenker tijdens het schrijven van dit artikel.

Politieke onbehoorlijkheid

We schuiven op naar de Ermelose politiek want daar gebeurt iets soortgelijks, al heeft het niets met elkaar te maken.

Dicht erop zittend weten we zeker dat noch CDA, noch Eén-Ermelo noch ChristenUnie onderling vooraf gepraat heeft over samengaan in een nieuwe coalitie. “Deze drie partijen hebben echt de uitslag afgewacht voordat ze individueel hun keuze maakten.”

Het voornemen kwam dan ook pas ruim na de verkiezingsdag, veertien dagen na 18 maart, in de openbaarheid. De verkenner kwam op 24 maart in beeld.

ChristenUnie had wat te verwerken, ze deden daar zeker tien dagen over. CDA, in de persoon van Erik van der Weide, zei op de verkiezingsavond nog tegen ons dat ze de uitslag eerst wilden bekijken. Eén-Ermelo had vooraf aangekondigd door te willen met de bestaande coalitie. Dat was zónder verbale steun van de andere twee. Henri Luitjes (EE) antwoordde van de week op onze vraag nog dat hij geen enkel contact heeft gehad.

Ook een verkenner heeft een doel

Progressief Ermelo wilde graag een verkenner. Die kwam er daardoor ook maar de partij wist blijkbaar niet zo goed hoe het daarna werkt. Het was de eerste keer dat deze constructie in Ermelo is ingezet, het middel is bedoeld om ongekleurd partijen te spreken en voorkeuren aan te geven. Zo ging het in het hele land.

PE gaf tijdens de verkenning aan terug te willen keren op oude schreden en stond, zo hoorden wij al snel, op de rem. De partij vond “dat het anders moet en dat de huidige koers niet deugt” (citaat van een deelnemer). Dan wordt samenwerken lastig. Op het gebied van financiën wilde PE het ook anders: de belastingen mogen van hen omhoog. Staat niet in hun programma, is blijkbaar wel gezegd.

Toen de partijen, geheel conform de bedoeling, daadwerkelijk hun voorkeuren aangaven was het voor hen die niet gekozen werden een koude douche. Zij hadden het blijkbaar niet verwacht, en dat valt als naïef te duiden.

PE reageerde als door een bij gestoken, plakte het label “onbetrouwbaar” op het proces via een post op LinkedIn en toonde daarmee aan dat zij niet in het college past. Het vertrouwen in PE is er her en der door afgenomen.

Het bleek al snel een no-go. Met zo’n standpunt ga je het niet winnen, je moet er bij zijn als het gebeurt. SGP wordt op prijs gesteld als partij maar zit diametraal anders in dossiers als Tomassen.

SGP en VVD waren ook niet amused maar SGP gebruikte andere woorden in hun reactie en dat scheelt. De VVD vindt alles fout maar had zichzelf al buitengesloten door niet met Eén-Ermelo te willen samenwerken.

“Hier is geen ander constructief samenwerkend bestuur van te maken”

De verkenner kon niet anders dan concluderen wat ze deed. “Het beste is een voortzetting van de huidige coalitie” klonk het oordeel en dat had mevrouw van Vliet gebaseerd op gesprekken met iedereen. “Hier is geen ander constructief samenwerkend bestuur van te maken” zei ze ook.

In kaart brengen van een optimaal bestuur was haar opdracht dus ze adviseerde CDA en CU en EE als coalitie. Die partijen hadden ook tegen haar gezegd samen door te willen. Van de gesuggereerde vooraf aangevraagde verkering was in het geheel geen sprake.

PE stapte in een eigen valkuil door niet goed te beoordelen hoe de bruidsschat van de coalitie eruit zag. Gezien de stemverhoudingen en het gebrek aan gedeeld DNA met anderen leek voortzetting van de coalitie vervolgens best logisch. CU met een zetel verlies woog minder zwaar dan het voordeel van elkaar kennen en gelijk door kunnen.

Het was geen verkering of liefde. Kies je bij een grote verbouwing voor je vaste aannemer of voor die nieuwe zzp’er met grote beloftes maar weinig ervaring? Er lag ook een wens om een grote oppositie te houden, anders wordt politiek immers een achterkamertje.

Geheel te goeder trouw velde de verkenner haar oordeel om vervolgens door PE afgefakkeld te worden op de socials waarbij het gebezigde woordgebruik niet geholpen heeft om het vertrouwen in de lokale democratie te behouden.

“Als alle juridische wapens zijn verslagen kan je altijd nog als een holbewoner met een knots je zichtbare tegenstander te lijf gaan. En hopen dat het volk voor Barabas kiest.”

Eigen belang versus algemeen belang

In deze drie gevallen speelt eigen belang een voorname rol. Maak je iemand zwart dan heb je in gepolariseerde tijden snel gelijk en aandacht. Daarmee zet PE de samenwerking de komende 3,5 jaar onder druk. Tomassen duikt niet onverwacht de hoek van de persoonlijke aanval in en de Stentor leverde graag het schavot.

Te voet

Deze krant vertrouwt mensen tot het tegendeel gebleken is, we hebben ervaring genoeg om dat te beoordelen. Dit wil niet zeggen dat we niet objectief zijn maar werkend op relatieniveau zijn we niet achterdochtig. We willen alles weten en als dat niet kan horen we het graag, inclusief de motivatie. Als die niet deugt, hoor je van ons. We gaan niet uit van het slechte in de mens, wat zou dat van onszelf zeggen?

Ons uitgangspunt van vertrouwen is voor onze gesprekspartners overigens niet geheel zonder risico. Het is evenmin naïef. Stuur ons één keer het bos in en je bent de sjaak.

‘Proces’ is wat anders dan ‘Besluit’

Denk jij dat ze op het gemeentehuis allerlei zaakjes zitten te bekokstoven? Dat de burgemeester er op uit is om de boel te bedonderen? Heb je hem wel eens ontmoet, denk je dat hij dat in zich heeft?

Zegt de burgemeester in een langlopende zaak, zoals die van Tomassen Duck-To, dat er een tip van het Openbaar Ministerie kwam en dat daarop het besluit genomen is om een BIBOB-onderzoek te doen, dan geloven wij dat. Hij zegt immers niet dat er ‘in huis’ nooit is nagedacht over een BIBOB-onderzoek. Natuurlijk is dat gebeurd. Koop jij een jas zonder vooraf te kijken welke je nodig hebt?

Een beetje bestuur denkt overal over na en onder juristen is BIBOB een voorkomend verschijnsel. Er is ook bekeken, en zeker na de NVWA-inval bij Tomassen, of de gemeente niet bezig is ongewenst gedrag te faciliteren door TDT een vergunning te verlenen.

BIBOB is in zo’n geval een probaat middel maar je kunt je als ondernemer natuurlijk in minder moerassige gebieden begeven. De provinciale bezwarencommissie zet TDT niet vanzelf in de categorie “onverschillig/berekenend”. Het was al langer bekend.

Het eigen belang van de regionale krant, dat van de overtreder en van een politieke partij die ambities gefrustreerd ziet door eigen opstelling, met boter op het hoofd – want acht jaar geleden haalden ze zelf een veel gecompliceerder kunstje uit.

Door het als achterbaks te framen spelen ze ieder voor zich in op het wantrouwen dat leeft bij inwoners, ondermijnen ze het democratisch functioneren van de overheid en zetten ze mensen weg als onbetrouwbaar.