Wie programmeert straks het theater in het Huis van Ermelo?

Vanaf 1 januari 2027 loopt het gemeentelijke geld voor de theaterzaal in het Huis van Ermelo via één organisatie, Interactie. De meningen zijn er alsnog over verdeeld. 

Theater Dialoog Ermelo, dat de zaal 25 jaar lang met vrijwilligers voorzag van professionele voorstellingen, leest in het besluit het einde van haar kerntaak. Interactie ziet dat de rol voor Theater De Dialoog blijft bestaan. Over het hoe gaat dit verhaal.

De stichting van Theater Dialoog Ermelo, SCDE, stuurde afgelopen week een brief aan de raad en vervolgens verschenen artikelen in de lokale pers waarin het standpunt van Theater De Dialoog uitgemeten werd maar de rest van het verhaal ontbrak.

Voor ons tijd om op onderzoek uit te gaan, met mensen te spreken en te bellen. Voor beide partijen valt er wat van te vinden, ook omdat de beschikking op belangrijke punten niets vastlegt. Woensdagavond 14 oktober staat de brief van op de lijst van ingekomen stukken van de gemeenteraad. 

Wat er is besloten

Het college besloot op 18 november en 9 december 2025 dat de eindverantwoordelijkheid voor de theaterzaal bij Interactie komt te liggen. De besluit is inmiddels deels uitgewerkt in een beschikking die in week 40 naar buiten kwam.

Interactie krijgt jaarlijks €130.000, geïndexeerd. Dat bedrag bundelt bestaande geldstromen: €5.000 voor samenwerking met het Filmhuis, €9.009 voor Harmonieorkest Excelsior, €33.000 voor Stichting Culturele Dialoog Ermelo en €83.000 voor lokale programmering, afkomstig uit de bestaande huurcompensatie voor niet-commerciële organisaties. Directe subsidies aan afzonderlijke partners vervallen.

Interactie verantwoordelijk voor “integrale programmering”

Interactie is volgens de beschikking verantwoordelijk voor de “integrale programmering” van de theaterzaal en voor de website, het ticketsysteem en de schermen in het gebouw. Over Theater De Dialoog staat er in dat hun expertise “nauw betrokken” wordt bij een deel van de professionele programmering en dat Interactie met Theater de Dialoog “aanvullende afspraken” maakt om de rollen te concretiseren.

De gemeente noemt een aantal richtwaarden: minimaal 120 activiteiten per jaar, een gemiddelde bezetting van 55 procent per theatervoorstelling en 15 procent per filmvoorstelling. Het is de eerste culturele subsidie aan Interactie, de gemeente schrijft dat de richtwaarden vooral dienen om te leren wat werkt.

Het uitgangspunt van Interactie

Sigrid Kuizenga en Erik Jacobsen van Interactie zeggen dat het hen gaat om één loket voor bezoekers, impresariaten en partners. Dat Theater De Dialoog een eigen website en eigen kanalen houdt leidt volgens hen tot verwarring. Als voorbeeld noemen zij een impresariaat dat vroeg waarom het niet op de site van Theater De Dialoog stond terwijl het was geboekt door Interactie en op de site van Huis van Ermelo stond.

Daarnaast willen zij een coördinator die kijkt naar het geheel: waar zitten gaten voor bepaalde doelgroepen, waar staat te weinig toneel, waar staan voorstellingen elkaar in de weg. Als voorbeeld noemen zij een kindervoorstelling die matig werd bezocht en kort daarna met weinig publiek in een theater ook in de regio stond.

Kuizenga vindt dat het aanbod de laatste jaren steeds beter is geworden en zegt dat de gemeente geen extra geld uittrekt, qua budget neutraal. Volgens Interactie mag Theater De Dialoog blijven programmeren maar hun financiële onafhankelijkheid verdwijnt. Theater De Dialoog brengt een wenslijst in, de coördinator vult de gaten aan, een voorstelling met tien kaartjes is acceptabel als er uitverkochte avonden tegenover staan.

Er is een halve FTE functie voor een coördinator uitgezet, de gesprekken met kandidaten lopen en Interactie hoopt voor 1 november iemand te hebben, met een start zo spoedig mogelijk. Het programma tot de zomer van 2027 staat vast.

Het uitgangspunt van Theater De Dialoog

Voorzitter Joop Witteveen van SCDE wijst erop dat Theater De Dialoog met vijftien vrijwilligers zo’n dertig voorstellingen per jaar boekt, promoot en begeleidt, en dat er volgens hem nooit klachten zijn gekomen over de programmering. "Ons bestaansrecht is het organiseren van voorstellen."

Voor hem is programmeren meer dan een lijstje opstellen: het is boeken, een persoonlijke relatie onderhouden met impresariaten en managementbureaus, snel schakelen wanneer een voorstelling uitverkocht raakt of een artiest al in de buurt speelt, gasten ontvangen en de communicatie en financiële afhandeling regelen.

In de  gesprekken zegt Witteveen tot nu toe vooral gehoord te hebben dat Theater De Dialoog mag adviseren welke voorstellingen Interactie moet boeken. Hij vreest dat Theater De Dialoog daarmee kennis overdraagt en daarna overbodig wordt. 

"Dertig voorstellingen per jaar op een beschikbaarheid van 240 avonden, met een minimale eis van 120, is dat niet wat weinig om een claim te leggen?" vroegen we. "Ik zou best meer willen, maar daar hoort ook geld bij" reageert Witteveen. Hij gaat niet in op het probleem dat ze 30 van de 120 of zelfs 240 avonden vult. Het Filmhuis doet er 45. Uiteindelijk zal de zaal volgeboekt moeten worden, dat doel staat in de opdracht die Interactie heeft gekregen.

Proces en communicatie spelen een rol

Theater De Dialoog legt de nadruk op het proces. De stichting heeft volgens Witteveen commentaar op conceptteksten geleverd, daarna niets meer gehoord en de eindtekst pas gelezen toen de stukken openbaar werden. "We kregen het pas als de raad het kreeg." Communicatie houdt niet op na een gesprek, het loopt door tot het einde van het traject. De spraakverwarring die ontstond valt er wellicht op terug te voeren.

Het door Theater De Dialoog voorgestelde alternatief luidt: Interactie als formeel aanspreekpunt en de programmering bij hen. De stichting stelt het werk voor 2027-2028 nu uit (ze hebben er ook geen geld voor) en overweegt de werkzaamheden in de huidige vorm te beëindigen als zij niet kan doen waarvoor zij is opgericht.  

Waar ze verschillen

Het eerste verschil is wat “doorprogrammeren” betekent. Interactie zegt dat Theater De Dialoog dit kan blijven doen, Theater De Dialoog hoort een adviesrol. De beschikking maakt het niet helderder: de integrale programmering ligt bij Interactie en Theater De Dialoog wordt “nauw betrokken”. Bij de passage staat dat er “wordt geprogrammeerd”, zonder te zeggen door wie. Wie bij onenigheid over een titel, een budget of een promotie beslist staat er niet in.

Het tweede verschil is de marketing. Website en ticketing liggen volgens de beschikking bij Interactie. Witteveen, als voorzitter van Theater De Dialoog, wijst erop dat in de passage over het Filmhuis wel is vastgelegd dat marketing en communicatie in afspraken worden uitgewerkt, in de passage over Theater De Dialoog niet. Theater De Dialoog hecht bovendien aan de herkenbaarheid van de eigen naam en aan promotie als onderdeel van het werk. Interactie wil graag één herkenbaar Huis van Ermelo.

Het derde verschil is het tijdpad. Interactie constateert dat eind 2025 en begin '26 het besluit genomen is en dat SCDE de voorwaarden voor de zomer ingezien heeft en feedback kon geven. Witteveen zegt dat hij pas bij publicatie van de openbare stukken in week 40 de definitieve tekst onder ogen kreeg. Het eerste gesprek tussen Theater De Dialoog en Interactie over de aanvullende afspraken wordt gepland.

Wat er mis ging of kan gaan

De gemeente heeft een besluit genomen en de uitwerking naar later verschoven. Een beschikking waarin de rol van een partij hangt aan de nog te maken afspraken laat ruimte voor uiteenlopende lezingen - die nu naast elkaar bestaan. De tekst spreekt van “gelijkwaardig partnerschap” maar noemt geen regeling in het geval partners en Interactie het oneens zijn. 

De gaten in het aanbod zijn benoemd als mogelijkheid maar bestaan zonder cijfers. De coördinator begint pas in januari terwijl voorstellingen ruim een jaar vooruit worden geboekt. Er komt geen extra geld bij.

Theater De Dialoog heeft de programmering voor 2027-2028 stilgelegd terwijl impresariaten hun agenda’s vullen. Op de vraag wat de stichting gaat doen als de plannen doorgaan bleef het antwoord in het gesprek algemeen.

Een deel van het publiek denkt na de door Theater De Dialoog ingezette berichtgeving zelfs dat het theater sluit maar daar is geen sprake van. Interactie ziet wel in dat het programma voor de eerste helft van het nieuwe seizoen ingewikkeld wordt. "We hadden dat liever anders gehad maar het is wat het is. Wellicht biedt het een kans voor nieuw talent." 

Kunnen ze samen optrekken?

De kern van het geschil zit in de balans tussen centrale herkenbaarheid (Interactie) en decentrale inhoudelijke autonomie (SCDE) en de meningen lopen uiteen. Feit is dat het besluit er ligt en de beschikking is vastgesteld. Ze moeten er samen uitkomen.