De coalitie presenteerde maandag 29 juni 2026 haar akkoord voor de periode tot 2030. Tevreden mensen die blij zijn met een akkoord waarmee ze Ermelo vooruit willen brengen. Een coalitie met ervaring en voor het eerst in de Ermelose historie is dat het geval. “Ermelo op koers” is dan ook hun titel voor het document.

2030 is een mijlpaal omdat er dan een nieuw decennium begint. Het lag altijd echt ver weg maar nu is het er opeens én het einddoel van het coalitieprogramma voor de komende periode. We lazen, analyseerden en kwamen hobbels tegen. We zetten er bordjes bij ⚠️

Er staat van alles in het akkoord. Wonen natuurlijk maar ook Meerinzicht, en dat niet zo’n beetje. Industrieterrein A28 lijkt belangrijk maar verder weinig economie voor de rest van het dorp. Er is ook wat sprokkelwerk dat aandacht krijgt.

Programmagewijs

De pers kreeg de tekst vrijdagmiddag zodat we tijd hadden om in te lezen voordat het akkoord maandag 29 juni aan het volk gepresenteerd wordt. Partijen die niet in de coalitie zitten worden op dat moment ook verrast, zij krijgen het niet eerder.

Wij mogen er tijdens het embargo niet over praten, laat staan het document delen, maar als wij voor het zeggen hadden deelden we het stuk op vrijdag met de oppositie.

Wonen, Ruimte, Mobiliteit, Klimaat en Duurzaamheid naast Economie, Recreatie en Toerisme en Sociaal Domein met als afsluiter de financiële paragraaf. Niets nieuws uiteraard want dit is waar een gemeente over gaat. Dit wordt een hotlist van punten met ons commentaar erbij.

Wonen

Grootschalige woningbouw is “eerste prioriteit” zegt het akkoord. Het was al prio dus daar verandert niet veel. Vasthouden aan 1.850 gebouwde woningen vóór 2035 is evenmin nieuw, dat getal stond er in de vorige periode ook al en zo te lezen denkt men niet aan nog eens 1.850. Een belofte die al bijna gerealiseerd is. De vorige periode is gebruikt om voor te bereiden. Nu volgt het besluit en de realisatie. Dat zie je vaker, omdat beleid al staat kunnen ambities ingevuld worden. Woningbouw is er zo één. Klimaat, defensie, gebiedsontwikkeling om er maar een paar te noemen ook.

Er wordt hard gekozen voor een nieuwe woonwijk ’tegen de kom van het dorp’. Daar is naar gezocht, elk raadslid weet waar. Voordat 2026 ten einde is wordt de locatie openbaar.

Er komen ergens 20 tiny houses voor jongeren (tijdelijke voorziening, maximaal 10 jaar). Er komen minstens twee Knarrenhof-achtige seniorenprojecten (koop die Maranthakerk dan maar alvast). Er volgt ook een herziening van de 50/50-verdeling voor sociaal en duur wonen richting méér sociaal en middensegment.

Deze coalitie wil vooral bouwen wat nodig is en dat zijn niet te grote eengezinswoningen maar woningen voor starters en ouderen, en zulke woningen kunnen onder de doelgroepen uitgewisseld worden.

⚠️ De grootste hobbel staat met zoveel woorden in het stuk: de Omgevingsvisie mag het bouwtempo “op geen enkele manier” beïnvloeden. Bestuurlijk klinkt dat begrijpelijk, juridisch is het op zijn minst optimistisch want een omgevingsvisie zet je niet zomaar buitenspel.

Participatie

Het participatietraject wordt grondig herzien en bij ieder plan wordt voortaan een participatie-hoofdstuk vereist.

Dat klinkt als een hobbel want én bouwen én meepraten kost tijd. Wil je snel bouwen dan is participatie nogal eens een knelklem, denk aan de Wethouder Paulushof en de Balverszaal. Alsnog zet de coalitie er flink op in en ook in het gemeentehuis wordt er aan gewerkt om niet alleen bewonersparticipatie te verbeteren maar ook overheidsparticipatie meer ruimte te geven.

⚠️ Meer inspraak én meer tempo blijft een klassieke spagaat. Betere invulling en duidelijke participatie-eisen vooraf is wat dit voornemen nodig heeft. De afgelopen vier jaar niet gelukt, wil het nu wel slagen dan mag een plan wel klaar liggen – en besproken zijn – voor het eind van het jaar.

Dorpsfonds

⚠️ Een probleem is dat de cijfers laten zien dat de gemeente iets van 10 miljoen moet bezuinigen de komende jaren. Het dorpsfonds wordt gevoed met 20% van het positieve jaarsaldo. Wil het fonds iets blijvends zijn dan is het van belang om het positieve eindresultaat overeind te houden. Die kans is niet heel groot als je 10M in de min moet.

Dat het dorpsfonds afhangt van een overschot dat het akkoord zelf al onzeker maakt is eigenlijk een belofte met een gaatje er in. ⚠️ Wij zijn benieuwd naar de borging.

Parkeren

Parkeren in de centrum blijft gratis. Was al zo, gaat niet veranderen. In Zuid en West staan wel wat veel wagens en dat wil men oplossen door parkeermogelijkheden te realiseren langs de randen van de wijken.

Los van dat automobilisten zeer gehecht zijn aan hun parkeerplek voor de deur, in Zuid noch West zijn weinig plekken langs de randen die je kunt inrichten als parking.

⚠️ Ermelo wil ook meer groen in de wijken. Dat gaat niet lekker samen met meer parkeerplekken want doorgaans strijden die twee om dezelfde ruimte.

Vierde wethouder

Er komt een vierde wethouder. Wie het is weten we nog niet, wel dat het op een paar haren na geregeld is. De persoon (m/v) krijgt een rijtje portefeuilles die niet ‘hot’ zijn. De wethouders die het dorp goed kennen zitten op de dossiers met ontsporingsmogelijkheden.

Duurzaamheid gaat naar de vierde wethouder samen met energietransitie, klimaat, milieu, openbare ruimte, mobiliteit, vergunningen én een beetje handhaving op bouwen, vakantieparken en milieu.

Economie kan sterker

Het dorpscentrum zelf krijgt een BIZ (Bedrijven InvesteringsZone). Klinkt niet spannend, niet als een economische agenda, dit is een onderhoudsbeurt. ⚠️ Er is meer nodig. Een groeiambitie, een banendoel, een innovatieagenda voor de bredere economie ontbreekt. Ermelo is meer dan een zorgdorp en er is de afgelopen 15 jaar al weinig tijd aan besteed.

Vrijetijdseconomie

⚠️ De vrijetijdseconomie ontbreekt vrijwel volledig terwijl er wel een hoofdstuktitel is: “Economie, Recreatie en Toerisme”.

Dat zie je vaker, ook bij evenementen wordt het risico op gedonder, geluidsoverlast en alcoholmisbruik opgepakt door handhaving en niet door beleid, behalve dat het beleid wordt ingezet om mogelijke, niet aangetoonde, overlast de kop in te drukken.

“Goed lopende evenementen ontzorgen” is een andere doelstelling maar er staat niet bij wat de definitie is van een goed lopend evenement en ook de ontzorging moet nog worden uitgewerkt. Wel wil men lopende evenementen voor meerdere jaren vergunnen en onderzoek doen naar vermindering van de regeldruk. De evaluatie van het evenementenbeleid staat op de rol maar dat lees je in deze tekst niet terug. Wel gaat de raad haar eigen vergaderfunctioneren evalueren.

Cadeautje van de zaak of belastingknop

Terug naar de recreatie. De toeristen- en forensenbelasting gaat niet omhoog, alleen inflatiecorrectie wordt doorgevoerd.

Het is vooral een toezegging aan de sector, er wordt wat weggegeven. Daar staat niets tegenover, geen verhaal over waarom die sector belangrijk is, geen marketing- of dorpsmarketingambitie, geen wederkerigheid in de trant van “wij houden de lasten laag en daarom investeren we samen in de promotie van Ermelo”.

De economieparagraaf is defensief en consoliderend en mist niet alleen de toeristisch-recreatieve poot die Ermelo onderscheidt. De sector krijgt een belastingcadeau zonder er een visie of tegenprestatie aan te verbinden. Het centrum moet nog maar even zien wat er gebeurt.

Meerinzicht

In de inleiding van het hoofdstuk Bestuurscultuur staat: “we herstellen de democratische grip op Meerinzicht en zorgen dat samenwerking transparant en bestuurbaar blijft.” Daarna volgen drie concrete voornemens.

• Eén: “We bouwen weer democratische grip op Meerinzicht in. Alle beleidstaken, inclusief voorbereiding, vloeien weer terug naar de gemeente Ermelo.”
• Twee: bij bezuinigingen moet de begroting van Meerinzicht “in gelijke percentages meebewegen”, via een “trap-op, trap-af”-systeem.
• Drie: een raadscommissie Meerinzicht wordt opgezet waardoor een afvaardiging van de raad grip krijgt.

In de portefeuilleverdeling ligt het bestuur van Meerinzicht bij Erik van der Weide, de wethouder sociaal domein, en die krijgt daar zo te zien de handen vol aan.

De kern van het probleem: door taken te delegeren aan een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie verliest de raad zicht op waar het geld heen gaat. Een bekende klacht, en in Ermelo het stokpaardje van één-Ermelo. Meerinzicht wordt steeds duurder en groter. En afstandelijker.

⚠️ Het verschil maken tussen daadkracht en wishful thinking. Wat vinden Harderwijk en Zeewolde van het eenzijdig terughalen van beleidstaken? Zonder hen gebeurt dat natuurlijk niet. Wat kost dat terughalen, en hoe verhoudt het zich tot de bezuinigingsopgave? Kan je wel personeel vinden? Wat betekent “alle beleidstaken terug” concreet? Wordt Meerinzicht teruggebracht tot pure uitvoering, en zo ja, waarom handhaaf je dan überhaupt nog die regeling?

Er leest nog een discrepantie in de tekst. Een paar regels eerder staat dat regionale samenwerking “een noodzakelijke bouwsteen is om kwalitatief goede diensten te blijven leveren en om zelfstandigheid te behouden”. Pro samenwerking in het algemeen maar dan volgt het terughalen bij Miz, de belangrijkste samenwerkingsorganisatie. Die spanning wordt nergens opgelost. Tenzij men bang is voor gemeentelijke herindeling.

⚠️ Het staat er als een overwinning maar voelt aan als een wespennest. De vernietiging van dat nest hangt grotendeels af van de twee gemeenten die niet aan tafel zaten bij dit akkoord.

Al jaren reageert men verschillend op het verschijnsel Meerinzicht. “Blij dat dit gezien wordt” zegt de één. “Waar zou Ermelo zijn zónder” zegt de ander. Een nieuwe vormgeving voor Meerinzicht is wellicht een lokaal sentiment maar het resultaat kon nog wel eens in handen van de buurgemeenten liggen en uiteraard gaat Miz zichzelf ook verweren. ⚠️ Heeft Ermelo zonder Miz eigenlijk wel kansen?

Menselijke taal

Menselijkheid, niet ‘computer says no’. Dat streeft deze coalitie na. Eigenlijk klinkt het opvallend defensief maar met een geruststellende ondertoon. De woorden “menselijke maat”, “rust”, “luisteren voordat we handelen”, “fatsoen en vertrouwen”, “betrouwbaar en nabij” keren steeds terug in het stuk. Het leest als een impliciete correctie op een periode die kennelijk als onrustig of te technocratisch is ervaren.

Wij maken het wel eens mee. Beantwoording van een raadsvraag wordt zuiver procesmatig verwoordt en belandt in die vorm op de collegetafel.

Voorkomen van dit gedrag, ingaan op de inhoud van de gestelde vraag en dat inbedden in de organisatie vraagt inderdaad om een budget voor organisatieverandering, zoals meegenomen in de kaderbrief van 2027. Het gaat ook veel energie vragen.

De sprokkels

🌼 Er komt geen hondenbelasting. Die hadden we al niet maar nu weten we het zeker. Iets dat gewoon is wordt voortgezet en gepresenteerd als een buitengewoon besluit.
🌼 Zonnepanelen in weides komen er niet meer. Oud nieuws.
🌼 “Elke wijk een ontmoetingsplek, van buurtgebouw tot bankje” is een aardige belofte maar er ligt geen plan onder.
🌼 Elk jaar komt er een “Staat van Ermelo”, een vragenhalfuur over waar ze staan. Klinkt democratisch maar is nauwelijks afrekenbaar.

Het Hybrideakkoord van de afgelopen vier jaar is niet geëvalueerd. De Staat van Ermelo kan ingezet worden als een lopende evaluatie maar dat vraagt om een plan van aanpak. Evaluatie van coalitieakkoorden in het algemeen zou tot de mores van lokale politiek moeten behoren.

Goeie kans dat we op dit akkoord nog eens terugkomen. Uiteindelijk wordt soep nooit zo gegeten als ze wordt opgediend, er kan altijd zout bij.