Omgevingsvisieplanning bekend, weinig ruimte voor participatie

Afgelopen weken kwam de planning voor de omgevingsvisie online. Wij rekenden het na want de participatie lijkt klem te zitten in een ambitieuze tijdlijn. 

De gemeente ging eerder al in op 21 vragen onzerzijdes over dit onderwerp. "We hebben vertrouwen in het bureau dat ons begeleidt" was de mondelinge reactie van de wethouder. Wij zien plannen breder en breder worden maar opeens is er toch haast.

We vroegen om een gesprek met de projectleider maar dat kwam niet af, de Raad was eerder. Zij vergaderden er op 28 oktober beeldvormend over.

Participatie op het éne onderwerp geldt niet voor het andere

De gemeente wijst erop dat de notitie gebaseerd is op eerder door de raad vastgestelde stukken, waaronder het Integraal Masterplan Openbare Ruimte en de Visie & Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid. Op die documenten heeft volgens de gemeente uitgebreide participatie plaats gevonden.

Enig onderzoek leverde op dat genoemde stukken een eigen onderwerp hebben. Het Masterplan ging over de openbare ruimte en de duurzaamheidsvisie gaat over duurzaamheid. Dat zijn andere vragen dan nu voorliggen. Zo wordt het lastig om ze te beschouwen als onderdeel van de Omgevingsvisie. 

In deze fase wordt parallel gewerkt aan het Koersdocument dat de richting van de Omgevingsvisie bepaalt. Straks, in de participatieronde, komen volgens de nota keuzes aan bod over woningbouwlocaties, werklocaties en defensie.

De Raad mag wel opletten

De Raad wordt gevraagd om voor het eind van dit jaar de nieuwe grote woonwijk vast te stellen. Zoiets kan logischerwijs niet zonder grondige participatie maar het bureau denkt dat het binnen een paar weken wél kan. Je kunt er op wachten dat zoiets niet goed gaat. De besloten stakeholders-bijeenkomst van half oktober leverde die verwarring ook al op.

"Deze avond is klaar en wás een beetje raar" kregen we ervan mee. Tijdens de raadsvergadering bleken anderen er ook zo over te denken. "Volgens info vooraf van mensen die het weten kunnen was dit de avond waar input werd opgehaald. Volgens de wethouder en het begeleidend bureau was het een avond als vele in een langdurig proces. Roelof van het bureau dat de planontwikkeling begeleidt zei dat we nog alle tijd hebben voor participatie. 'Ergens rond zomer komt er beter document'. Schiet mij maar lek." 

Dat voelen wij ook. Was dat de avond en komt er alsnog een beter document in de zomer? Dat moet dan de Concept-visie van juni '27 zijn. Dan zijn alle stappen al genomen.

De planning die nu is vastgesteld hebben we daarom langs een tijdlijn gelegd want het is teveel om uit te schrijven. We plakten stopborden op de plekken waar het niet lijkt te passen. Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Na afloop van de politieke tafel van 28 oktober '26 zien we weinig aanleiding om deze infographic aan te passen. Het raadoverleg ging bijna de hele avond over de vraag die er niet in stond: 'waar komt die woonwijk en wie mag er iets van vinden?'.

Het lijkt erop dat op 16 december met de raad een besloten avond georganiseerd wordt waarin het besluit waar te bouwen wordt toegelicht. Dan is het ei nu dus al gelegd. Inwoners hebben er nul invloed op gehad, laat staan kennis van kunnen nemen. Wij mogen er niet over praten.

Op zich wil je een beetje normaal geprijsd aan je grond komen maar een woonwijk neerzetten is voor inwoners meer dan een schuurtje of een woontorentje van drie verdiepingen hoog. De conclusie is dat het gemeentebestuur het gaat bepalen en de inwoner er kennis van kan nemen. Dat is niet heel modern.

“Als je niet aan tafel zit, sta je op het menu.”

Hartger van Diest is voorzitter van de buurtvereniging Horst en Telgt en van hem is de soepele quote in het tussenkopje. De vereniging heeft vertrouwen in het participatieprogramma tot eind 2027, maar stelt vast dat de belangrijkste keuzes dan al gemaakt zijn. Zij vraagt de raad om een besluitenkalender: wanneer valt welk besluit, wat staat daarna nog open en hoe hebben inwoners daar invloed op.

Ineke Jonker, van de Stichting Behoud Historische Telgtereng, verzamelde elf plannen die de openheid van de eng onder druk zetten. Daaronder zit een speculatieve grondaankoop van eind 2024 en een initiatief voor een grote kerk aan de rand van de eng.

Zelfde vraag, andere woorden

Raadsleden stelden steeds dezelfde vraag, in andere woorden. Jeroen Hofenk (CDA): "hoe voorkom je dat de hoofdkeuzes al vastliggen voordat de participatie is afgerond?" Liesbeth Urbach (ChristenUnie) las de definitie uit het plan voor: "het niveau is raadplegen, inwoners brengen argumenten in en beslissen niet mee". Zij wil dat de afweging navolgbaar wordt, ook waarom argumenten niet gehonoreerd worden. Ze vond het antwoord op haar vraag “te kort door de bocht”. Pieter Stam (SGP) legde het coalitieakkoord naast het plan: "een groot deel is al besloten".

Wethouder Van Loon, die de afwezige Van Veen verving, hield vol dat het plan over een brede visie gaat en dat participatie over woningbouwlocaties een ander traject is. De portefeuillehouder zelve, die later alsnog aanschoof, had wat cijfers bij de hand: tot 2035 zijn 1400 woningen nodig en de planvoorraad komt nu zo’n 400 tekort, 'dus er moet ergens volume bij'.

Concrete locaties gaan volgens hem niet in de openbare raadpleging 'want op veel gronden wordt gespeculeerd, die grondtransacties zijn al zichtbaar'. Inwoners krijgen daarom slechts richtingvragen: bouwen aan de kern of ervan af, hoogteaccenten of dorpse maat, een groen dorp blijven?

Aan het eind vonden Kars (PE) en Garritsen (Eén Ermelo) de beeldvorming niet afgerond maar een tweede beeldvormende tafel is er volgens de griffie niet het instrument voor. Wil iemand een ander oordeel dan moeten ze met een motie komen. Daar heb je raadsvergaderingen voor nodig, het griffie-advies legde het onderwerp terug bij de agendacommissie.

Eind dit jaar volgt alsnog dat besluit

Het college wil eind dit jaar hét besluit over de grootschalige locatie nemen. We horen dat het ei al gelegd is en de locatie wordt gefluisterd. Heeft het college het eenmaal besloten dan komt het eenvoudig door de raad, er is immers een coalitiemeerderheid. Alsnog blijft participatie een hangijzer, of een zwaard van Damocles.

Het proces oogt als één traject waar binnen een maand of drie het grootste besluit wordt genomen, zonder publieksinformatie, met daarnaast een ander traject waarbij participatie over van alles en nog wat wordt uitgesmeerd over heel 2027.

Randverschijnsel?

Van Diest meldt ten leste dat hij alle vertrouwen heeft in de participatieronde tot '27 maar constateert intussen hardop dat de grote besluiten daarvoor al zijn genomen. Als hij gelijk heeft maakt het de participatie tot een randverschijnsel over details.

Het niveau van participatie is vastgesteld op raadpleging, de tweede trede van de Participatieladder die opgebouwd is uit informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren, meebeslissen. 'Raadplegen' wordt gepresenteerd als een manier om argumenten tegen elkaar af te wegen maar als de grote beslissing er al ligt, maakt een argument dan nog uit?

Woningbouw is al een langdurig proces. Wij kijken op van de haast in juist de participatie. Doe je dat zo dan leidt het doorgaans tot ongenoegen én rechtszaken. Ook bekend als vertraging.